İstanbul Çilingir

İstanbul’da bir çilingirin size ne kadar sürede ulaşacağını belirleyen şey mesafe değil, geçiş. Aynı kuş uçuşu uzaklıktaki iki adres, arada boğaz varsa tamamen farklı sürelerde ulaşılıyor.

Bunun pratik sonucu şu: yakalar arası çağrı çalışmıyor. Kadıköy’deki bir ustanın Bakırköy’e gelmesi köprü ya da tünel trafiğine bağlı ve akşam saatlerinde bu bir saati rahatlıkla aşıyor. Kapıda bekleyen biri için bu süre kabul edilebilir değil.

Yaka içinde de tablo tek düze değil. Merkez ilçelerde — Fatih, Şişli, Beşiktaş, Kadıköy — mesafe kısa ama trafik ve park sorunu süreyi uzatıyor. Çevre ilçelerde yol akıcı ama mesafe uzun. Şile, Çatalca ve Silivri gibi geniş ilçelerde ise ilçenin bir ucundan diğerine gitmek tek başına bir saati bulabiliyor.

Bu yüzden her ilçe sayfasında verilen süre o ilçenin gerçeğine göre yazılıyor ve telefonda da öyle söyleniyor. Gerçekçi olmayan bir süre vaadi, tek başına bir uyarı işaretidir.

Telefonda kesin rakam duymak isteyen herkes haklı. Ama kilidi görmeden verilen kesin rakam ya çok yüksek tutulur ya da kapıda değişir; ikisi de kötü.

Tutarı üç şey belirliyor. Kilit tipi: standart bir silindirle çok noktadan kilitleyen bir çelik kapı kilidi aynı iş değil; ikincisi hem daha uzun sürüyor hem daha fazla ustalık istiyor. Kapı yapısı: ahşap, çelik, cam ya da alüminyum doğrama — her biri farklı bir yöntem gerektiriyor ve bazılarında kilit döndürerek açmak mümkün olmuyor. Saat: 22.00 sonrası gece tarifesi devreye giriyor ve +%40 uygulanıyor.

Bu üçü telefonda kısmen öğrenilebiliyor; bu yüzden aradığınızda kapının tipi ve anahtarın nerede olduğu soruluyor. Verilen rakam bir aralık ve o aralık sitedeki tarifeyle aynı.

Kesin tutar, usta kilidi gördükten sonra ve işe başlamadan önce söyleniyor. İş bittikten sonra öğrenilen bir rakam, kabul edilmesi gereken bir rakam değildir. Aralığın dışına çıkılacaksa bu da işleme başlamadan bildiriliyor.

Ağ ilçe ilçe kuruluyor ve her ilçeye bir usta atanıyor. Ama 39 ilçenin tamamı aynı anda dolmuyor; bazı bölgelerde henüz anlaşmalı usta bulunmuyor.

Böyle bir ilçeden gelen çağrı boşa düşmüyor. Çağrı, komşu ilçenin ustasına devrediliyor ve bu devir müşteri için hiçbir fark yaratmıyor — aynı tarife, aynı çalışma kuralları geçerli. Değişen tek şey varış süresi oluyor ve o da telefonda açıkça söyleniyor.

Devredilen çağrının bir de görünmeyen tarafı var: komşu ilçeden gelen bu çağrılar ustaya ücretsiz devrediliyor, yani usta o çağrı için bize bir bedel ödemiyor. Bunun sebebi basit — kendi bölgesi olmayan bir yere giden usta zaten daha uzun yol yapıyor.

Ustası atanmamış bir ilçede yaşıyorsanız ve bu işi yapıyorsanız, bölgenizin sayfası hâlâ boşta olabilir. Ağa katılma koşulları ve nasıl çalıştığı partner başvuru sayfasında yazıyor: vergi levhası, çalışan bir telefon ve kısa bir görüşme yeterli.